როცა პიაფს ვუსმენ, ყოველთვის მეფიქრება, რომ მის ხმას ანალოგი არასდროს ეყოლება. მართალიცაა, ასეთი გენია საუკუნეში ერთხელ გამოჩნდება ხოლმე. რამდენიმე დღის წინ თამთა ცხვიტავას პირველ დიდ კონცერტზე ვიყავი და აღარ მახსოვს, რამდენჯერ ვიფიქრე, რომ პიაფი მკვდრეთით აღდგა.

თამთა სულ ცოტა ხნის წინ აღმოვაჩინე და რომ არა მისი რეტრო ხმა, ალბათ, ამდენს მასზე არც დავწერდი. მართლაც, მისი ხმის ტემბრი, მღერის სტილი და რეპერტუარი საშუალებას მაძლევს, ვისაუბრო თამთაზე, როგორც უკვე შემდგარ მომღერალზე. მოკლედ რომ ვთქვათ, თამთა სულით რეტროა, მაგრამ ისეთი, რომელიც ძალიან ადვილად ერწყმის მონათესავე მუსიკალურ ჟანრებს. ეს მართლაც დიდი ნიჭის დამსახურებაა. როდესაც სამეფო უბნის თეატრში მოწვეულ ქართველ ვარსკვლავებს თვალი გადავავლე, წამიერად დავფიქრდი, როგორია შენი კონკურენტის აღმასვლის დასწრება. მერე მივხვდი, რომ კონკურენცია ქართულ შოუბიზნესში თითქმის არ არსებოს. თუ რატომ არა, ეს ცალკე დიდი თემაა.

როგორც შევატყვე, ქართველმა ვარსკვლავებმა თამთა ჩემთსავით ამ ღონისძიებაზე გაიცნეს. როცა მის ალბომზე ავტოგრაფის რიგში ვიდექი, ნატო მეტონიძის მსგავსად, სხვა ცნობილი სახეებიც გამოეცნაურნენ.

თამთას გაუმართლა, რომ “ბრავო რეკორდსის” კონკია აღმოჩნდა, რაშიც ზაზა შენგელიას უნდა უმადლოდეს. მეორე მხრივ, თვითონ ამ კომპანიას სჭირდებოდა ე.წ. რეკორდ ლეიბლი, რომელიც ვიღაც უთუოდ გახდებოდა. ჰოდა რატომ უნდა ეძიო არსებულ ვარსკვლავებში, როცა უამრავი, შეიძლება გაცილებით უფრო ნიჭიერი ხელოვანია საზოგადოებაში, რომელსაც ჯერ ვერ ხედავ? თამთაც ასეთი გადაწყვეტის შედეგია. საამისოდ ღმერთმა მას დიდი ნიჭი უწყალობა.

იგი მართლაც ჰგავს პიაფს. სიტყვა “მგვანებაში” ბევრი, რატომღაც, ასლს გულისხმობს. თამთა ცხვიტავა ვერასდროს იქნება ედიტ პიაფის ასლი, მაგრამ, ხმით, სტილითა და მუსიკალური აქცენტებით იგი სწორედ რომ ჰგავს ამ ერთ-ერთ უდიდეს ხელოვანს და ეს ძალიან კარგია. კარგია კიდევ ის, რომ თამთა არ იზღუდება მხოლოდ ერთი სტილის რეპერტუარით, რომლის დადასტურებაც მისი პირველი ალბომია. “დასაწყისი” – ასე ჰქვია. სახელი, მიუხედავად იმისა, რომ ნაკლებად მხატვრულად ჟღერს, სწორად გადმოსცემს მესიჯს: ეს არის თამთას ძალების პირველი მოსინჯვა დიდ სცენაზე და მან ახლავე უნდა აჩვენოს ყველა ის ჟანრი, რომელსაც მღერის.

თამთა ცხვიტავა ავტოგრაფს მიტოვებს მის პირველ ალბომზე. ეს არის ე.წ. სრული ალბომი, რომელშიც შესულია მომღერლის ბიოგრაფიაცა და სიმღერის ტექსტებიც. ბონუსად ალბომს ერთ-ერთი სიმღერის, "გინდა დაიჯერეს" კარაოკე ვერსიაც მოყვება.

ვინაიდან პირველი ალბომი გაცნობით ხასიათს ატარებს, გამართლებულად მიმაჩნია, თუკი ინდივიდუალური მსმენელი მის მხოლოდ რამდენიმე სიმღერას აიტაცებს. ეს იმიტომ, რომ, როგორც ზემოთ ვახსენე, ისინი სხვადასხვა ჟანრისაა. მაგალითად, მე ”როცა არავინ”-ს “იას უთხარით ტურფასა”-სთან ერთად ვერ მოვუსმენ, თუმცა ორივე ძალიან გემოვნებიანად დამუშავებული სიმღერაა. აქედან გამომდინარე, შემდეგში თამთასგან უკვე ჟანრობრივად დახარისხებულ ალბომებს ველოდები. ქართველი მსმენელისათვისაც, ალბათ, ასე სჯობს: როცა ალბომს ყიდულობ, რა თქმა უნდა, გირჩევნია, შიგ შენი საყვარელი ჟანრის სიმღერა უფრო მეტი იყოს.

ქართველ მსმენელზე გამახსენდა: ნამდვილად არა მგონია, თამთა მასაში პოლულარული გახდეს, რადგან, ქართველი მსმენელის ზოგადი მუსიკალური გემოვნება, სამწუხაროდ, ამის საბაბს არ იძლევა. თუმცა, კარგი პიარისა და მარკეტინგის წყალობით, მნიშვნელოვანი წარმატების მიღწევა აქაც შესაძლებელია. პირადად მე თამთას ყველა ალბომს შევიძენ, რადგან, როგორც ხვდებით, მსურს, კარგად დავაკვირდე ამ მომღერალს, რომლის ხმის მნიშვნელობაც სცდება ჩვენი ქვეყნის საზღვრებს.

ახლა კი ფრაგმენტი თამთა ცხვიტავას კონცერტიდან

]]> http://zurriuss.ge/tamta-tskhvitava-first-concert/feed/ 2 http://zurriuss.ge/2012-home-alone/ http://zurriuss.ge/2012-home-alone/#comments Fri, 23 Dec 2011 10:09:16 +0000 zurriuss http://zurriuss.ge/?p=6995 Continue reading →]]>

ჩემი ახალი, "მზა" ნაძვის ხე

შობა-ახალი წელი საკუთარ დაბადების დღეზე მეტად რომ მიყვარს, დიდი ხნის წინ მივხვდი. ჯერ არ მახსოვს, ახალი წლის ბავშვური სიხარული გამნელებოდეს. ყველაფერი ისევ ისეა, როგორც 5, 10 თუ 15 წლის წინ. თვითონ ვრთავ ნაძვის ხეს, ვმღერი საშობაო სიმღერებს და ახალი წლის ღამეს ვისვრი მაშხალებს. ახალ წელს ყოველთვის შინ ვხვდები (შარშანდელი ბედნიერი გამონაკლისი იყო), წელს კი ყველაფერი სხვაგვარად იქნება!

როგორ იწყება ჩემი 2012 წელი:

• ახალ წელს ჯარში, სავარაუდოდ, პოსტზე დგომისას შევხვდები
• ახალ წელს პირველად  ვხვდები თბილისში
• ახალ წელს, როცა სახლში ღამენათევი დავბრუნდები, არავინ დამხვდება. ჩემი ძმა ქუთაისში იქნება
• ახალ წელს ვერ გავაწყობ ნაძვის ხეს, რადგან უკვე გაწყობილი პატარა ნაძვის ხე მაქვს
• ახალ წელს, ალბათ, დავლევ თაფლიან-ლიმნიან ვარდის ჩაის, შევჭამ რაიმე სამარხვოს, მერე გამოვრთავ მობილურ ტელეფონს, მივწვები და დავიძინებ
• ახალ წელს, როცა შუადღის ძილიდან გამოვძვრები, ჩავრთავ ტელეფონს, გავხსნი ლეპტოპს, ვეღარ ავუვალ საახალწლო მილოცვებს, ლეპტოპს დავხურავ
• ახალ წელს მოვიცვამ პალტოს, კაშნეს, ქუდს, ხელთათმანებს, გავალ უკვე ჩამობნელებულ გარეთ-ში და ერთდღიან შვებულებაზე გასულ ქალაქს მარტო დავათვალიერებ, რა თქმა უნდა, “მარტო სახლში“-ს საუნდტრეკების ფონზე. თუ მელანქოლიამ  გადამძლია, რომელიმე დიდ ნაძვის (მაგრამ მახინჯ) ხესთან მივალ და რამეს ჩავიფიქრებ.
• ახალ წელს, როცა ბოდიალს მოვრჩები, სახლში დავბრუნდები, ცოტას წავხატავ, რამეს ვუყურებ და კვლავ დავიძინებ.

თუმცა ყველაფერი, შესაძლოა, სხვანაირად განვითარდეს. მაგრამ, როგორც არ უნდა მოხდეს, მე მაინც მადლიერი ვიქნები, რადგან თითოეული დღე რაღაც ახალს მასწავლის. მთავარია, თვალი კარგად მიმოვავლო გარემოს და აუცილებლად ვიპოვი იმ დღის სახელმძღვანელოს, გადაშლილს შესაბამის გვერდზე.

პ.ს. საშობაო მუსიკა რომ დამედო, ძალიან მელანქოლიური პოსტი გამოვიდოდა, არადა სულაც არ მომიწყენია. ასე რომ, თამთა ცხვიტავა ვარჩიე. ჰო, მართლა, დღეს მის დახურულ კონცერტზე მივდივარ და ახალ წლამდე შთაბეჭდილებებსაც გიამბობთ

ბიძინა ივანიშვილზე უკვე მგონი მიცვალებულებიც ალაპარაკდნენ, ჰოდა მეც მაქვს სათქმელი. უფრო სწორედ, საჩვენებელი. აი:

ეს ვიდეო გუშინ, აღმშენებლობის ბუღით მოცული აღმაშენებლის გამზირზე გადავიღე, როცა ამდენმა განახლებულმა შენობამ თვალი მომჭრა.

ეს ვიდეო ბომჟური ცხოვრებისა და ფოლკლორის მოყვარულთათვის მიმიძღვნია. 1-2 თვის წინ პერუელი ინდიელები გვსტუმრობდნენ და რუსთაველის ძეგლთან ასეთი კონცერტი გაგვიმართეს.

ეს კი მათ, ვისაც ჩემი ვინი უყვარს. ასეთი ხერხით გვიწევს ხოლმე მისი დაჭერა დასაბმელად

არ მეგონა, კლასიკურ მუსიკას ქუთაისში ამდენი მსმენელი თუ გამოუჩნდებოდა. თან ამ დღეს ისე ცხელოდა… აქ ხარისხზე ლაპარაკი ზედმეტია. ჯერ ხალხმა კლასიკის მოსმენა და ყურის მიჩვევა უნდა ისწავლოს. ხარისხი მერე.

დაბოლოს, ეს კონცერტი რუსთაველის თეატრში გაიმართა და იაპონიის ტრაგედიას მიეძღვნა. ესეც ზაფხულში იყო, ოღონდ ზუსტად აღარ მახსოვს, როდის. დუტეტი პუჩინის ოპერიდან “მადამ ბატერფლაი”.

ვეცადე, ვიდეოები ინტერესის და მიხედვით დამელაგებინა და, მგონი, არ შევცდი. შედეგს ვნახავ

1955 წელი. ლა სკალა ოვაციით ეგებება "სომნამბულას" მთავარ გმირს.

უკვე 7 წელზე მეტი გასულა მას შემდეგ, რაც იგი აღმოვაჩინე. ამ ხნის განმავლობაში ჩემს პიროვნებაში სამიოდე “გენერალური უბორკა” მოხდა, ბევრი რამ შეიცვალა და გადაფასდა, მაგრამ იგი ისევ იქ არის, სადაც თავიდანვე ადგილი მივუჩინე. იქ, სადაც იმსახურებს ყოფნას. უკვე 7 წელია, მარია კალასს ვაღმერთებ.

ხანდახან მომეძალება ხოლმე ემოციები და ჩემ მიერ გატანჯულ გუგლს კიდევ ერთხელ ვთხოვ, ამომიგდოს კალასის ფოტოები, იმის იმედით, რომ რაიმე ახალს გადავაწყდები. სხვათა შორის, მთელი ამ ხნის განმავლობაში დავასკვენი, რომ გუგლის ფოტოებში ძებნა ბევრად აუმჯობესებს მხედველობით მეხსიერებას. საკუთარი წლობითი გამოცდილებისა და კალასის ათასობით (5000-ზე მეტი!) ფოტოს შეგროვებით ყველა მათგანი უკვე ისე დავიმახსოვრე, პატარა დეტალების ცვლილებასაც ვაფიქსირებ და თუ ხელებგაწვდილი კალასის ფოტო არ აღმომაჩნდა (ანუ სხვა მდგომარეობაში გადაღებული იგივე სურათი მაქვს), ეგრევე ჩემს საცავში გავაქანებ. საერთოდ, მთელ ჩემს კომპიუტერში ყველაზე წონიანი ფოლდერი, რა თქმა უნდა, კალასისაა. შიგნით ათობით ვიდეო, ასობით აუდიო და, როგორც გითხარით, ათასობით ფოტომასალა მაქვს.

ბევრი რომ არ გავაგრძელო, რამდენიმე, ყველაზე ყველაზე მაგარ ფოტოს გიჩვენებთ. გამიჭირდება, მაგრამ მაინც.

"ტრავიატა", ლა სკალა, 1955 წ. რეჟისორი ლუკინო ვისკონტი. კალასმა ისე გამაოგნებლად ითამაშა ვიოლეტას სიკვდილი, ფინალის შემდეგ ბევრმა იფიქრა, რომ იგი სცენაზევე დაიღუპა.

"ჯოკონდა", 1952 წელი. ამ დროს კალასის წონა 95 კილოგრამს უდრის და ბევრი საოპერო თეატრიც სწორედ ამიტომ ეუბნება უარს, თუმცა ვერავინ უარყოფს, რომ კალასის ხმაში აქამდე გაუგონარი ჟღერადობის ბულბული ზის.

"ნორმა" მის ცხოვრებაში ისეთი შედევრი და საგანძურია, მხოლოდ ფოტოებიც კი კმარა იმ ემოციის გადმოსაცემად, რასაც კალასი სცენაზე გამოსვლისას მაყურებელს თავს ატეხდა. დღემდე უამრავი ჰიპოთეზაა, რატო უყვარდათ და სძულდათ ეს მომღერალი და რა იყო მისდამი რადიკალურობის მიზეზი.

"ტურანდოტი" - უყურებ ჩინური ზღაპრების ცივსისხლიან პრინცესას და, თითქოს, ზედმეტიც კი გეჩვენება

ქალი, რომლისთვისაც არ არსებობდა არანაირი შესვენება და დაღლა, როცა რეპეტიციებზე სახლის ჩუსტებით დადიოდა, ხოლო სცენას მიზი უკიდეგანო ხმა აზანზარებდა, წონაში დაკლებამდე ასე გამოიყურებოდა.

1957 წელს კალასი წლის მოდურ ქალბატონად დაასახელეს

კლეოპატრას როლში, რომელიც ფელეტონისტ ელზა მაქვსელის მიერ მოწყობილ კოსტიუმირებულ ბალზეა გადაღებული

ზფედორა", რუსი პრინცესას თავგადასავალი. ამ ოპერის კალასისეული ჩანაწერი არ მოიპოვება. დარჩა მხოლოდ შთამბეჭდავი ფოტოები და ულამაზესი სასცენო კოსტიუმი.

"მედეა" 1958 წ.

"ენ ბოლეინი", 1957 წ.

ეს მამის ტოლა კაცი ჯოვანი ბატისტა მენეგინია, კალასის ქმარი და მენეჯერი. სწორედ მისი ფინანსების წყალობით გახდა კალასი მსოფლიო დივა. სანამ მენეგინის დაშორდებოდა, მის ხმასაც, შეიძლებოდა, შველოდა... მაგრამ მან ონასისი აირჩია.

ონასისის იახტა "კრისტინა". 1959 წელს სწორედ აქედან დაიწყო კალასის ყველაზე დიდი სიყვარულიც და ყველაზე დიდი ტრაგედიაც. ზუსტად 6 წელიწადში მისი დიადი და უკვე პრობლემური ხმისაგან დამსხვრეული აჩრდილი დარჩება, რომელსაც მომღერალი ვეღარასოდეს აღიდგენს. "სამაგიეროდ", ონასისი მიატოვებს მას, რითაც კალასი საბედისწერო დარტყმას იღებს.

კალასის უკანასკნელი "ტოსკა", სადაც ტოსკა კლავს სკარპიას. ამ როლით დაიწყო და დასრულდა კალასის სასცენო ცხოვრება, რომელმაც 25 წელს ძლივს მიაღწია. აქედან მხოლოდ 10-12 წელი იყო მისი ოქროს ხანა. როდესაც ამ დადგმაზე მუშაობდნენ, ფრანკო ძეფირელიმ კალასს ნელ-ნელა ჩააგონა, რომ იმ მომენტში, როცა ტოსკა დანას იქნევს, მისთვის რეალუარდ საძულველი პიროვნება უნდა წარმოედგინა და ეს, რა თქმა უნდა, ონასისი იყო.

ოპერის ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავი 1977 წლის 16 სექტემბერს, ყველასაგან მიტოვებული გარდაიცვალა საკუთარ ბინაში, პარიზში.

]]> http://zurriuss.ge/again-her/feed/ 8 http://zurriuss.ge/queen-madness/ http://zurriuss.ge/queen-madness/#comments Mon, 13 Jun 2011 05:50:26 +0000 zurriuss http://zurriuss.ge/?p=6155 Continue reading →]]>

სიგიჟე, როგორც “ხსნა”, გამოსავალი ურთულესი მდგომარეობიდან, მუსიკაში მე-19 საუკუნიდან ჩნდება. ამ დროს საოპერო მუსიკა მწვერვალზე იდგა და თავისი არსებობის ერთ-ერთ ყველაზე ფენომენალურ, ბელკანტოს ერაში იმყოფებოდა. თავის ნაწარმოებებში ბევრი კომპოზიტორი ქალის მთავარ პერსონაჟს სწორედ სიგიჟის სცენით ასრულებინებს ოპერას. მაგალითად, დედოფალი, რომლის ინტრიგებს საკუთარი შვილი შეეწირა ან დიდგვაროვანი ქალი, რომელიც უპასუხო სიყვარულის მსხვერპლი გახდა. აქედან გამომდინარე, “სიგიჟე”, როგორც მუსიკალური ფორმა, თითქმის ცალკე ჟანრად ჩამოყალიბდა და, რაც ყველაზე მთავარია, იგი ოპერის ჟანრს გაცდა. ჩვენ მას დღემდე ვხვდებით.

რატომ სიგიჟე? ეს ფენომენი ყველაზე მეტად არაადეკვატური, არაპროგნოზირებადი და, შესაბამისად, რთულად გადმოსაცემია. შეიძლება ითქვას, იგი გამოწვევაა ნებისმიერი მუსიკოსისათვის. შემსრულებლებს კი მოეთხოვებათ ზედმიწევნით მაღალი ვოკალური ოსტატობა, რათა ზუსტად გადმოსცენ კომპოზიტორის რთული ჩანაფიქრი. მაგალითად, ოპერა “ლუჩია დი ლამერმურის” მთავარი გმირი უსიყვარულოდ გაათხოვეს. ქორწილის ღამეს მან ქმარი მოკლა, გაგიჟდა და თავისი ნამდვილი სიყვარული ელანდება. ასრულებს ნატალი დესე.

ასეთი იყო სიგიჟე მე-19 საუკუნეში, თუმცა, როგორც ვთქვი, ეს მუსიკალური ფორმა დღესაც გამოიყენება. პოპ მუსიკის “დედოფლების” მიერ ნამღერი “გიჟური” სიმღერები მაღალი ნოტებითა და ემოციური შესრულებით, სხვა არაფერია თუ არა იმ “სიგიჟის ხანის” თანამედროვე გამოძახილი. მაგალითად, სელინ დიონის “I Surrender”.

მგონი, პრინციპი ნათელია: მთავარია არა შინაარსი, არამედ გამოხატვის ფორმა, რომელიც მხოლოდ ჟანრობრივად შეიცვალა. უცვლელი დარჩა ადამიანური ფაქტორი და განცდა, რაც მისი შესრულებისას მომღერალს თან ახლავს. ვფიქრობ, ეს შეგრძნება მუდმივად იარსებებს მუსიკაში, რაც “სიგიჟის” კიდევ უფრო ბევრ ინტერპრეტაციას შექმნის.

კიდევ ერთი მაგალითი: ედიტა გრუბეროვა, ოპერა “პურიტანები”, ბელინი.

უიტნი ჰიუსტონი – “I Have Nothing”

ასე რომ, ამიერიდან, როცა თქვენს საყვარელ (საოპერო თუ პოპ) მომ$ღერალს მოუსმენთ, გახსოვდეთ, რომ, შესაძლოა, მათ ბევრი საინტერესო საერთო ჰქონდეთ.

ეს ექსპერიმენტი 5 ივნისს 150 ნომერ ავტობუსში დაიწყო, რომელიც ვაჟა-ფშაველადან რუსთაველისკენ მიემართებოდა. გვერდით გადავდე (სახლში) დიუმას “ნაპოლეონი” და ჩანთაში ნოდარ დუმბაძის ოთხკაციანი წიგნი ჩავაგდე. ავტობუსში ავბობღდი თუ არა, მარადმწვანე წიგნი (ისე იასამნისფერი ყდა აქვს) მუხლებზე გავიშალე, ჩავრთე პლეიერი და დავიძარით.

არ ვიცი, რატომ, მაგრამ კარუზოს “მოგუდული”, შორეული და მაინც ტკბილი ხმა ძალიან მოუხდა გურულ სიუჟეტს. ეს ჩანაწერი, დაახლოებით იმ დროისაა, რომელზეც ზურიკელა ყვება. აქეთ ფრონტი, იქით შიმშილი, მაგრამ გურული იუმორი, რომელიც ავტობუსში მასლოკინებინებს, მუდამ ამსუბუქებს მძიმე რეალობას.

მე ის ადამიანი ვარ, რომელსაც უყვარს სიკეთე და რომელსაც სჯერა, რომ დიდი კარუზო ქართველად რომ დაბადებულიყო, უეჭველად გურული იქნებოდა.

ექსპერიმეტნს, ბუნებრივია, გავაგრძელებ და, თავის დროზე, შედეგსაც მოგახსენებთ. თქვენ კი გირჩევთ, კითხვისას მუსიკას მოუსმინოთ, ოღონდ შესაფერისს

ვინაიდან და რადგანაც კინომუსიკა ანუ საუნდტრეკი ცალკე მუსიკალურ ჟანრად ჩამოყალიბდა და, ჩემი ჩათვლით, ბევრი მსმენელი ჰყავს, გადავწყვიტე, პატარა ტესტი ჩავატარო. გთავაზობთ კინომუსიკის “მამების” პორტრეტებს და მინიშნების სახით – ერთ-ერთ ფილმს. წარმატებები

"ლეგენდა 1900-ზე"

"მეფე ლომი"

"შინდლერის სია"

"ტროა"

"მუმია"

"საუზმე ტიფანისთან"

"ნათლია"

"დიდი იმედები"

"ტომას კრაუნის აფიორა"

"გუდ-ბაი, ლენინ!"

ზუსტად 99 წლის წინ, 1912 წლის 15 აპრილს, მსოფლიო “ტიტანიკის” კატასტროფამ შეძრა. იმ დროისათვის ყველაზე დიდი და ძვირფასი გემი თავის პირველ რეისზე აისბერგს შეეჯახა და ატლანტის ოკეანეში ჩაიძირა. კატასტროფას, 2200 მგზავრიდან, 1500 ემსხვერპლა.

შაბათი დილა გათენდა. მეხუთეკლასელმა ფრიადოსანმა ჩვეულებისამებრ 8-ზე გაიღვიძა, ბევრი არ უკოტრიალია, ფეხზე წამოხტა, ზოლებიანი მოკლემკლავიანი მაისური ჩაიცვა (ეღირსა თბილი ამინდები!) და ტელევიზორის ოთახისკენ გაემართა. გადმოალაგა სქელი, დახვეული ფურცლები, ძველი უხმარი შპალერი, სახაზავ-ფანქრები და ვიდეომაგნიტოფონში ისევ ის კასეტა შეაცურა.

იფიქრებთ, ეს სასიყვარულო სცენა განსაკუთრებით რომანტიკულად ეჩვენებოდა, არადა სულ არ აინტერესებდა, ვინ ვის კოცნიდა. ერთადერთი, რაც მას გამუდმებით და განუზომლად იზიდავდა, გემი იყო. საგანი, რომლის მსგავსიც აქამდე არასდროს ენახა და არც ოდესმე დაინტერესებულა მისით…

ეს "ტიტანიკია" ჯერ კიდევ მშენებლობის პროცესში. 268 მეტრის სიგრძის, 28 მეტრის სიგანის და სუფთა წონით 24 900 ტონის გიგანტის აგება მაშინდელ ვალუტაზე 7 500 000 დოლარი დაჯდა, რაც დღევანდელი კურსით 400 000 000 დოლარს შეადგენდა.

ეს პირველი კლასის სასადილო დარბაზია. ფუფუნება, მოოქროვილი ჩუქურთმები, საუცხოოდ მორთული ინტერიერი და თავაზიანი პერსონალი "ტიტანიკს" იდეალურ ადგილად აქცევდა არა მხოლოდ მდიდართათვის, დაბალი ფენის წარმომადგენელთათვისაც. "ტიტანიკი" პირველი ლაინერი იყო, რომელსაც ჰქონდა საცურაო აუზი და თურქული აბანო. იქ შეგეძლოთ, რეგულარულად გევლოთ ტრენაჟორებზეც და დალაქთანაც.

ეს მესამე კლასის მოსაწევი ოთახია. მიუხედავად ფენათა მკაცრი დიფერენციაციისა, "ტიტანიკზე" მოხვედირლთა უმრავლესობა თავს უბედნიერესად გრძნობდა, რადგანაც გაუმართლა და ფეხი შედგა მსოფლიოს ყველაზე უსაფრთხო ლაინერის გემბანზე. წინ ამერიკა ელოდათ, ასრულებული ოცნებების ქვეყანა.

“ტიტანიკის” ხილვის შემდეგ ერთი ოცნება გაუჩნდა: კიდევ ენახა იგი. ენახა გაზეთებში, ენციკლოპედიებში, დოკუმენტურ ფილმებიში, სათამაშოებში, სიზმრებში მაინც. ყოველდღე, როგორც კი გაკვეთილებს მორჩებოდა, თავისი საფიქრალის ერთადერთ “დოკუმენტურ” წყაროს, კასეტას მიუბრუნდებოდა და დეტალურად იხატავდა გემის ყველა ნაწილს, რისი გარჩევაც შეეძლო. ამდენი დაპაუზებით ფირიც ნელ-ნელა იცრიცებოდა და გამოსახულებაც ფუჭდებოდა, მაგრამ ეს არ აღელვებდა. იმდენი მოახერხა, რომ მამამისს მეორე, უკეთესი ხარისხის კასეტა აყიდინა ფრიადებზე ნასწავლი გაკვეთილების სანაცვლოდ…

ეს უზარმაზარი ხომალდი ამ ოთახიდან იმართებოდა. "ტიტანიკს" ორი საჭე ჰქონდა. აქედან ერთს გაშლილ სივრცეში მოძრაობისათვის იყენებდა, მეორეს - პორტებში შესასვლელად. გემმა გეზი საუთჰემფტონიდან 10 აპრილს აიღო და ირლანდიის გავლით ატლანტის ოკეანე უნდა გადაეკვეთა. დაუვიწყარი მოგზაურობა ნიუ-იორკში დასრულდებოდა. კომპანია White Star Line, რომელსაც "ჩაუძირავი ტიტანიკი" ეკუთვნოდა, განუზომელ სახელს მოიხვეჭდა.

გემისკაპიტანი ედუარდ ჯონ სმიტი (მარცხნივ მსხდომი) ეკიპაჟის სხვა წევრებთან ერთად. სწორედ მისი ბრძანებით უმატა გემმა სვლას, რათა რეკორდულ დროში, 5 დღის ვადაში ჩასულიყო დანიშნულების ადგილამდე. სანამ "ტიტანიკი" სიჩქარეს კრეფდა, პარალელურად იგი დაუმორჩილებელიც ხდებოდა. ქვანახშირზე მომუშავე მექანიზმი ძნელი სამართავია და თუ საჭიროებამ მოითხოვა, მის მანევრირებას დიდი დრო დასჭირდება. 14 აპრილის ღამეს ყველაფერი ეს დამტკიცდა, მაგრამ უკვე ძალიან გვიან იყო.

დაახლოებით 12-ის ნახევარი იყო, როცა სამეთვალყურეო ანძაზე აისბერგი შენიშნეს. გემი პირდაპირ მისკენ მიდიოდა. ოფიცერმა უილიამ მერდოკმა ბრძანება გასცა: "საჭე მარცნივ, გემი სრული სვლით უკან!" შემდეგ ბრძანება შეცვალა და გემმაც მოხვევა დაიწყო, თუმცა "ტიტანიკი" იმდენად ძნელად მანევრირებადი და იმდენად დიდი ინერციით მიმავალი იყო, რომ აისბერგს გვერდი ვერ აუარა და აისბერგს მარჯვენა მხიდან დაარტყა. დარტყმა იმდენად ძლიერი აღმოჩნდა, რომ გემის კორპუსის წყალქვეშა ნაწილი კონსერვის ქილასავით გაიჭრა. "ტიტანიკის" არქიტექტორმა ტომას ენდრიუსმა, რომელიც ასევე ბორტზე იმყოფებოდა, უკვე 20 წუთში დადო დასკვნა, რომ "ჩაუძირავი ლაინერი" საათნახევარში დაიღუპებოდა. გემის 16 წყალგაუმტარი დანაყოფიდან 6 დაზიანდა და წყლით გავსება დაიწყო. "ტიტანიკს" შეეძლო, გადარჩენილიყო ნებისმიერი 5 ასეთი წყალგამყოფის დაზიანების შემთხვევაში, მაგრამ 6-ს ვერ გაუძლებდა.

მშობლებს უკვე დასანახად ეზიზღებოდათ “ტიტანიკი”. ბავშვს ავადმყოფს ეძახდნენ. როცა სხვები ომობანას თამაშობდნენ, ის სახლში იჯდა და აისბერგით დაზიანებულ გემის ნაწილებს წითელი ფანქრით ნიშნავდა. სათამაშოდ როგორ არ გადიოდა, მაგრამ იყო მომენტები, როცა სახლში ყოფნა და გემის კვლევა-ძიება ყველაფერს ერჩივნა. ამასობაში რუსულად დუბლირებული ფილმი ისე გადაღეჭა (ორიგინალები არ იშოვებოდა), რომ უკლებლივ ყველა სიტყვა და რეპლიკა ზეპირად იცოდა. იწყებოდა ასე: “Парамоунт Пикчерс” и “20-й Вке Фокс” представляют… “ТИТАНИК”. ფილმის ყურებისას რეპლიკებს რამდენიმე წამით ადრე იძახდა და ამით სხვასაც აწონებდა თავს (არადა, სხვას კარგა ხანია, ყელში ჰქონდა ამოსული) და თავის მეხსიერებასაც ამოწმებდა…

გემზე 2200 მგზავრი და მხოლოდ 20 მაშველი ნავი იყო, რაც ნიშნავდა, რომ, საუკეთესო შემთხვევაში, დაღუპვას მგზავრთა ნახევარი გადაურჩებოდა. ნავებში პირველ ჯერზე ჩასხდომის პრივილეგია, როგორც წესი, პირველი კლასის ქალებსა და ბავშვებს ერგოთ. შემდეგ მათ მოყვებოდა მეორე კლასის წარმომადგენლები და, თუკი ადგილი დარჩებოდა, მესამეც.

სასიგნალო ფოიერვერკებით "ტიტანიკი" ცდილობდა, ახლომახლო მიმავალი გემებისათვის რაიმე ნიშანი მიეცა. უკაბელო რადიოგადამცემი ახალი გამოგონილი იყო და მორზეს ანბანით გაგზავნილი სიგნალი "SOS" ჯერ კიდევ მოულოდნელობად ითვლებოდა. მიუხედავად ამისა, სარადარო კაბინაში მომუშავე პერსონალი ბოლო წუთებამდე ცდილობდა სხვებისთვის ხმის მიწვდენას.

მას უყვარდა დიდი შენობები – “ტიტანიკის” კორპუსს აგონებდა. დიდ და დახლართულ დერეფნებს ეტრფოდა – “ტიტანიკისას” ამგვანებდა. როცა პატარა ძმას საბავშვო ბაღში ტოვებდა, უკან, ჯვარედინ დერეფნებში გამოსვლისას, თვალებს “ტიტანიკში” გზააბნეული მგზავრივით აცეცებდა. უყვარდა სპორტული ლიცეუმიც, რომელშიც მამიდამისი ასწავლიდა და იქაურ ცენტრალურ კიბეს გემის ხით მოპირკეთებულ თაღიან ანალოგს ადარებდა (რა თქმა უნდა, სკოლის კიბე ათასჯერ უფრო უბრალო იყო, მაგრამ ნაკლს ბიჭის მდიდარი ფანტაზია ფარავდა)…

მოხდა ისე, რომ ოფიცრებმა, რომელთაც ნავები ებარათ, გემიდან თავის დაღწევის მიზნით, ნავები ბოლომდე არ გაავსეს. შედეგად, ნავებში, რომლებიც 60 კაცს იტევდნენ, თხუთმეტიოდე მგზავრი თუ აღმოჩნდებოდა. თუმცა ყველა ასე არ იქცეოდა. ოფიცერმა უილიამ მორდოკმა ბოლომდე იბრძოლა, რომ ნავები, რაც შეიძლება მეტი ხალხით გაევსოთ და მეტი სიცოცხლე ეხსნათ.

როცა გემის ნახევარი წყალში აღმოჩნდა, მის უკანა ნაწილი მთლიანად ჰაერში აიწია და 45-გრადუსიან კუთხეზე დადგა. ამხელა დატვირთვას კორპუსმა დიდხანს ვეღარ გაუძლო და სულ მალე გემი ორად გაიხლიჩა. წინა ნაწილი ბოლომდე წყლით გაივსო და მოტეხილ უკანა ნახევარს ოკეანის სიღრმისკენ ექაჩებოდა. გემის კუდი ისევ აიწია და წყლის ზედაპირზე მართი კუთხით გასწორდა. შემდეგ წყლით გაივსო და ღამის 1 საათისთვის ოკეანის ზედაპირიდან სამუდამოდ გაუჩინარდა. გადარჩენილები ყვებოდნენ, რომ მსგავსი გრუხუნი ცხოვრებაში არ გაეგონათ. ეს ნახატიც მათი გადმოცემის მიხედვით დაიხატა.

ბიჭი ვერ გიპასუხებდათ, თუ რატომ შეეძლო პირველი კლასით მგზავრ მდიდარ გოგონას, სიცოცხლე გაეწირა ვიღაც მდაბიოს გამო. სამაგიეროდ, სხაპასხუპით მოგიყვებოდათ, რომ “ტიტანიკის” ჩაძირვას მის არქიტექტორს ვერ დავაბრალებთ, რადგან მან იმ დროისათვის საუკეთესოთა შორის საუკეთესო გემი ააგო. მეტიც, აისბერგი პირდაპირ ცხვირზე რომ დაჯახებოდა, ვერც ვერაფერს დააკლებდა. რა ვუყოთ, რომ არც ტომა ენდრიუსს გაუმართლა და არც მის ქმნილებას. იმ დროისათვის ლითონის ფილების შედუღება გამოგონილი არ იყო და მათ გემის კორპუსზე ლითონის გავარვარებული ლურსმნებით ახრახნიდნენ. რკინაც დღევანდელივით მაღალ დონეზე ვერ მუშავდებოდა, რაც დაბალ ტემპერატურაზე მის მდგრადობას ამცირებდა და მტვრევადს ხდიდა. იგი იმასაც გეტყოდათ, რომ აისბერგთან შეჯახებისას რკინის ფილები კონსერვის ქილასავით გაიჭრა და გასკდა, რამაც ლაინერის პირველ მოგზაურობას სამუდამოდ შეუცვალა მიმართულება…

15 აპრილს გავრცელებულმა ტრაგიკულმა ამბავმა ყველა შეძრა. იყო ტირილი, სამძიმარი, საჩივრები კომპანიის წინააღმდეგ... ყველაზე შემზარავი მაინც იმედგაცრუება იყო, რომელსაც ვეღარაფერი შეცვლიდა.

ნავები, რომლებშიც გადარჩენილი მგზავრები ისხდნენ, გემმა "კარპატიამ" აიყვანა. იგი ერთადერთი გემი იყო, რომელიც "ტიტანიკს" გამოეხმაურა, თუმცა შორს იმყოფებოდა და ჩაძირვიდან დაახლოებით საათნახევარში გამოჩნდა. გემის ჩაძირვის შემდეგ მხოლოდ ერთი ნავი დაბრუნდა უკან წყალში დარჩენილთა გადასარჩენად. წყლიდან 6 გადარჩენილიღა ამოიყვანეს.

ამ ამბებიდან 8 წელი გავიდა. ბიჭი გაიზარდა, შეიცვალა და როცა “ტიტანიკომანიას” მოაგონებდნენ, საკუთარ თავს ეკითხებოდა: ნუთუ, ყოველივე ეს მართლა არსებობდა და მართლა მისი ცხოვრების ნაწილი იყო? ან რატომ დასჭირდა ამ ყველაფერს 5 წელი? და ბოლოს, შეიძლება თუ არა, ეწოდოს ამ ყველაფერს დროის კარგვა?

ამ კითხვებზე პასუხი მან დღესაც არ იცის, სამაგიეროდ ახსოვს მძაფრი, აქამდე არარსებული შეგრძნებები, რომელთაც თავის დროზე ისე აღაფრთოვანეს, რომ წლების შემდეგ ვეებერთელა გამოსათხოვარი მიუძღვნა. იგი არ დათმობდა იმ 5 წელიწადს და არც ოდესმე დათმობს. პირიქით, იამაყებს, რომ ჯერ კიდევ 8 წლისას უკვე გააჩნდა რეალური მიზანი, რომელსაც, ასე თუ ისე, მიაღწია და ამ პროცესში სხვა ბევრი რამეც თავისთავად ისწავლა…

იქ, უკუნეთ სიბნელეში, ფაიფურის თეფშები ახლაც ისე კოხტად ყრია, როგორც 99 წლის წინ.

"ტიტანიკი" ატლანტის ოკეანის ფსკერზე, 3 კილომეტრის სიღრმეზე განისვენებს. ჟანგსა და მიკროორგანიზმებს ისე დაუფარავთ, რომ, ამბობენ, 2013 წლისათვის გემი საერთოდ გაქრება.

ამ ხარიხის დახმარებით 99 წლის წინ ოფიცერი უილიამ მერდოკი მგზავრებით დატვირთულ მაშველ ნავებს წყალში უშვებდა.

საათიანი კიბის ადგილას, სადაც დიდი დარბაზი მდებარეობდა, დღეს ცარიელი ორმოა, თუმცა ჭაღი მაინც თავის ადგილას კიდა.

ორკესტრის წევრები კი გემის ჩაძირვამდე უკრავდნენ...

რა არის “ნიჭიერი”? – “ნიჭიერი” არის მრავალფეროვანი “ჯეოსტარი” და სწორედ ამიტომ, იმედი მაქვს, ოდესმე მაინც, დედუნა მის ჟიურიში მოხვდება. კაცმა რომ თქვას, დებილები, უგუნურები, თაღლითები, ალაგ-ალაგ ნიჭიერები , გამაოგნებლად საინტერესო ადამიანები, და “კაე ტიპები” აქაც ბლ(ი)ომად არიან. არ ვიცი, რომელ კრიტერიუმს მივეკუთვნები მე, მაგრამ ამ ზაფხულზე ორჯერ დამირეკეს “ნიჭიერიდან”, რათა ჩემი სტვენით გამოვსულიყავი ჟიურის წინაშე.

Lakme by zurriuss

ჩემი სტვენა ახლაც ამ მდგომარეობაშია. როცა ფორმაში ვარ, ფაზე უპრობლემოდ ავდივარ. თავს არ ვიქებ, უბრალოდ, 5-6 წელია, ვსტვენ და, ცოტა არ იყოს, დავხელოვნდი. მაგრამ სწავლა მჭირდება, რადგან ეს ყველაფერი უნოტოდ და სმენით მოვათრიე. ახლა თუ რამეს დავაპირებ, პროფესიონალის დახმარებით უნდა მოხდეს. ჰოდა, რატომ არ წავედი “ნიჭიერში”:

• მიზეზი უნო – გარემოცვა/სანათესაო. იქ, სადაც მე გავიზარდე (იმერეთში), მენტალიტეტი კრძალავს თავისა და, მით უფრო,ოჯახის შერცხვენას მანჭვა-გრეხითა და სხვა მსგავსი საქციელით. მეტყვით ახლა, რომ მე ვარ 22 წლის, რომ 4 წელიწადზე მეტია, კანონიერად დამოუკიდებელი ვარ მშობლებისაგან, მაგრამ რეალურად ასე მხოლოდ მცირე ნაწილია: არ მაქვს საკუთარი ბინა, არც სამყოფი ფული (რომ ვიქირაო). მოკლედ,არ გამოვიმუშავებ იმდენს, რომ “დედას ბუდიდან გავუფრინდე” კი არა და ჰო
• მიზეზი დუე – მოუმზადებლობა. კარგი, დაუვშვათ, გავედი. რა უნდა მექნა? “მეფსტვინა”? ამხელა დარბაზისა და პრეტენზიული ჟიურის წინაშე უნდა გამოვიდეს ადამიანი, რომელმაცცხოვრების 22,5 წელი იმისთვის იცხოვრა, რომ რაღაც წაეფშვიტინებინა? საჭირო იქნებოდა მინიმუმ ორი ვოკალური ნაწარმოების მომზადება თავისი მუსიკით. ეს არუნდა იყოს არა საკუთარი ძალების მოსინჯვა, არამედ, მუსიკალური შოუ ნომერი. სტვენა-ნომერმა უნდა აჩვენოს ყველა სახის შესაძლებლობა: მუსიკალური გემოვნება, ტექნიკა, ინტერპრეტაცია და ეს ყველაფერი ისე უნდა იყოს შეფუთული, რომ მაყურებელს მისი მეორედ ხილვამოუნდეს.
• მიზეზი ტრე – ხალხი. ქართული საზოგადოების საერთო შეხედულება სტვენაზე წარმოადგენს ერთ მშვენიერ კლიშეს “ფშვიტინი”. საზოგადოება არ არის მზად, აღიქვას სტვენა მუსიკალურ ჟანრად (თუმცა, სადაც რეპია?), არ არის მზად, გაარჩიოს ერთმანეთისგან “შენ სტვენ” და “შენ უსტვენ”. მე კი არცმინდა და არცმაქვს ნერვები, სიახლისათვის მებრძოლის, ნოვატორის ან ახალი ერის დამწყებისსახელით “ვიღვაწო”. ჯერჯერობით სამაგისო ძალა არ შემწევს.

თუმცა რა იქნება მომავალში, არ ვიცი. ზოგჯერ ხომ სულ ცოტა რამ კმარა ყველაფერის შემოსატრიელებლად. ზოგჯერ ერთი პატარა, მაგრამ “ზუსტად ის” შემთხვევაა საჭირო, რომელიც სიტუაციას ისე დააყენებს, რომ შენთვის სასურველი ნაბიჯი გადადგა “წინ” მიმართულებით.