ნიღბები, რომლებიც სინამდვილეს აჩენს

აგამემნონის ნიღაბი

აგამემნონის ნიღაბი

წინა პოსტში ვწერდი, რომ მხატვრულ ლიტერატურას დოკუმენტური საკითხავი მირჩევნია ხოლმე. ეს ჩანაწერიც ამავე პათოსით იქნება, რადაგან პირველ რიგში ყოველთვის რეალური ინფორმაცია ნებისმიერ რამეზე. მაგალითად, როგორ გამოიყურებოდა ესა თუ ის ადამიანი, ის აუთენტური გარემო, რომელიც წარსულს თან ახლდა, ის ვარცხნილობა, სახის მოყვანილობა, ტანსაცმელი და აქსესუარები, რომლებიც დროს მოდიდან გადაყავს და ისტორიად აქცევს. სწორედ ამიტომ ავაწრიალე გუგლი და მოვქექე ის, რასაც პოსტში იხილავთ. Continue reading

როდის? თუ როგორ? ანუ ისტორიის სწავლება სკოლებში

VI-klსკოლაში ყველაზე ძალიან ისტორია მიყვარდა. კლასგარეშედ სულ ენციკლოპედიური სტატიებისა და ჟურნალების კითხვა მერჩივნა, ვიდრე მხატვრული ლიტერატურის, რომელიც, იდეაში, სიყალბე იყო (დღემდე ასე ვთვლი). ვღიზიანდებოდი ცნობილ გამოთქმაზე, რომ “ისტორია ადვილია” – ზარმაცებს ჰგონიათ, ყველაფერი თარიღებისა და ომებში მოგება-წაგების დაზეპირებით იციან ყველაფერი. სკოლის დასრულებიდან კარგა ხნის მერე მივხვდი, რომ ისტორია ერთი დიდი კანონზომიერებაა და არა აქვს მნიშვნელობა კონკრეტულ ქვეყანასა თუ ადგილს, ყველას ისტორია ერთი დიდი სცენარის ნაწილია. სცენარისა, რომლის შესახებაც სკოლაში პრაქტიკულად არაფერი იციან. Continue reading

ეძიე ფრენკი საკუთარ თავში

რამდენიმე დღის წინ ფილარმონიაში კინომუსიკის საღამოზე ვიყავი. იშვიათი სიამოვნება მივიღე, როცა ორკესტრმა ჩემი ბავშვობა მუსიკალურად გააცოცხლა. ცრემლები მომადგა, როცა ნიკოლოზ რაჭველმა დენის დე ლა პატელიერის ფილმ “ცის ქუხილის” (Le Tonnerre De Dieu, კომპოზიტორი ჟორჟ გარვარენცი) საუნდტრეკი შეასრულა, ჩვენ რომ “ილუზიონის მუსიკად” მოვიხსენიებთ.

სახლში დაბრუნებული დავფიქრდი კინომუსიკის ევოლუციაზე. რა მელოდია ისმოდა ფილმებში და როგორ შეიცვალა იგი. ფაქტობრივად ჰანს ციმერამდე (ანუ 90-იან წლებამდე) სიუჟეტი ძირითადად კლასიკური ინსტრუმენტების აკომპანიმენტით მიდიოდა. შემდეგ სხვადასხვა ჟანრი შემოემატა, რაც თავისთავდ აისახა ფილმის დინამიკასა და გადმოცემის თავისებურებაზეც. თუმცა ამ პოსტის მთავარი თემა მთლად კინომუსიკა არ არის, თუმცა ფილმის პერსონაჟი, რომელზეც ახლა მოგითხრობთ, სულით ხორცამდე მუსიკოსია. მაშ ასე, ფრენკი. Continue reading

ნოსტალგიური არომატი

tic-tac

ჩემს მკითხველებს გემახსოვრებათ, რომ ნოსტალგიური ყნოსვა მაქვს ანუ შეიძლება, სრულიად უდროოდ ისეთი რაღაცის სუნი მეცეს, რაც იმ მომენტში იქ არ არის. ასე დამემართა, როცა გაციებული ცხვირით შუა ზამთარში გარგრის არომატი „ვიყნოსე“ და როცა გვიან გაზაფხულზე, თავისუფლების მოედანზე სეირნობისას, სკოლის დაფაზე საწერი წარცის სუნი „მეცა“. ჰოდა ამასწინათ, მაღაზიაში შესულს, ცხვირმა ტიკ-ტაკი გამახსენა… Continue reading

ვიზუალისა და სცენარის დილემა ანუ ქართული კინო დღეს

კადრი ფილმიდან "რა უცნაურია, გერქვას ფედერიკო ფელინი". რეჟ. ეტორე სკოლა.

კადრი ფილმიდან “რა უცნაურია, გერქვას ფედერიკო ფელინი”. რეჟ. ეტორე სკოლა.

გუშინწინ ბათუმმა შტორმისგან ორიოდ დღით დაისვენა და კანტიკუნტად შემორჩენილი დამსვენებლები კვლავ ქუჩებში გამოვედით. თბილისში დიდი ხნის უნახავი მეგობრები ერთმანეთს გადავეყარეთ, ბევრი ვისეირნეთ და ბევრიც ვისაუბრეთ. დღევანდელი ქართული კინოს შესახებაც მოიტანა სიტყვამ და ასეთი რეალობის წინაშე დავდექით: ფილმის გადაღება-მონტაჟზე გამიზნული თანხა  ღირებული კადრებისათვის ბიუჯეტს აღარ ტოვებს, ან პირიქით, ვიზულაი გამოდის მშვენიერი, ფილმი კი უინტერესო.

"ჩემი საბნის ნაკეცი", რეჟ. ზაზა რუსაძე.

“ჩემი საბნის ნაკეცი”, რეჟ. ზაზა რუსაძე.

ამაზე „ჩემი საბნის ნაკეცი“ გამახსენდა, რომელიც ჩემს მეგობარს არ ენახა. დავიწყე მოყოლა, აღვწერე მართლაც ლამაზი კადრები, პერსონაჟებსაც შევეხე და მერე მივხვდი, რომ არ მახსოვდა, ფილმი რაზეა. ისიც ვეღარ გავიხსენე, ფილმი საერთოდ რამეზე თუა. მოკლედ, უყურე, მაგრამ არ მოუსმინო-მეთქი, ვუთხარი. Continue reading

“პატარძლები” ანუ ქალთა სახეები თანამედროვე ქართულ კინოში

brides

როცა თანამედროვე ქართულ კინოს ვაკვირდები, მგონია, რომ ხელახლა ვსწავლობთ ფილმების გადაღებას. პრინციპში, რა გასაკვირია: ტერიტორიულმა და სამოქალაქო ომმა გაანულა ყველაფერი – ქვეყნის არსებობიდან საზოგადოების ცნობიერებამდე. 90-იან წლებში გადაღებული თითებზე ჩამოსათვლელი ფილმებიდან თითქმის ყველა რაღაცნაირად თავმოუბმელია. ზოგს სცენარის დამუშავება აკლია, ზოგში აზრი არ იკითხება, უმეტესობა ქუჩის თემატიკას ვერ გაცდა და ა.შ.

როცა ქვეყანაში ვითარება ასე თუ ისე დალაგდა, კინოსაც მაშინვე დაეტყო. ბოლოდროინდელი ქართული ფილმებიდან “მანდარინები” ყველაზე მეტად მომეწონა: დალაგებული სცენარი, კარგად გადმოცემული ამბავი, სწორი აქცენტები, კარგად შესრულებული როლები, ლამაზი კადრები. მიხარია, რომ საზოგადოებაში ქართული კინოსადმი ინტერესი და მოლოდინი დიდია. ამას კინოდარბაზში შესვლისთანავე ამჩნევ. მეც ასეთი შეგრძნებით მივადექი ჩემს სკამს ბათუმის კინოფესტივალზე “პატარძლების” სანახავად. Continue reading

მონანიება

DSCN5637ბათუმის კინოფესტივალს ყოველთვის ახლავს მასტერკლასები და საინტერესო ადამიანებთან შეხვედრა. მახსენდება ნური ბილგე ჯეილანის სემინარი 2012 წელს, რომელზეც ეს რეჟისორი აღმოვიჩინე და საკუთარ თავს ვერ ვპატიობდი, რომ მის ფილმზე “ერთხელ ანატოლიაში” ჩამეძინა. შარშან ჯო ბოიდი “პინკ ფლოიდის” მოღვაწეობის პირველ წლებზე გვესაუბრა. წლევანდელი ფესტივალის ერთ-ერთი სემინარი თენგიზ აბულაძის შემოქმედებას ეხებოდა. ძალიან დავაგვიანე. უფრო სწორად, წინა პოსტში ნახსენებ ფილმზე ვიყავი და დასრულებისთანავე იქ გავიქეცი.  Continue reading

ვიდრე დედა ჩამოვა

august

ამასწინათ ერთი მეკითხებოდა, რატომ არ ხატავ „ლამაზ“ ნახატებსო. დავიბენი. არ ვიცოდი, რა მეპასუხა, რადგან ამაზე არასდროს მიფიქრია. მერე ჩემს გალერეას თვალი გადავავლე და ვნახე, რომ თითქმის არც ერთი ნამუშევარი არ არის „ლამაზი“. იმდენად ვარ გადართული ამბის გადმოცემაზე, რომ მის შელამაზებაზე არ მეფიქრება. ეტყობა, ჟურნალისტურ დანაკლისს ამით ვინაზღაურებ, რადგან პროფესიით აღარ ვმუშაობ.

პირადად მე ხატვისას საკუთარი თავისგან ჯერ ამბავს ვითხოვ და შემდეგ ვფიქრობ მისი გადმოცემის ხერხებზე. ფილმებშიც უპირატესობას ჯერ „სთორის“ ვანიჭებ. როცა მეკითხებიან, რა ფილმი ნახეო, მინდა, შემეძლოს ამბის მოყოლა და არა სხვადასხვა გამომსახველობითი ხერხისა და კადრის აღწერაზე ბლუკუნი. Continue reading

გაფერადებული ისტორია

მახსოვს, ჩემი მეზობელი თალიკო ბებია (ბებოს დავწერდი, მაგრამ იმერეთში ბებია ვიცით) მეუბნებოდა, არ მიყვარს ფერადი სურათები, თვალებს მტკენსო. მაშინ ვერაფრით ვხვდებოდი, როგორ შეიძლებოდა მწვანედ აბიბინებულ ეზოში მდგარ ადამიანთა ჯგუფს რაიმე ზიანი მოეტანა მხედველობისთვის. თალიკო ბებიას რომ ეთქვა, ფერადი გამოსახულების აღსაქმელად ადამიანის მხედველობითი რესურსი უფრო იხარჯება, რაც სიბერისას თვალს ძაბავსო, უფრო გავიგებდი. Continue reading

ორი გამოსასწორებელი კლასი

CorrectionClass_cf_1200x1800არ ვიცი, თქვენთან როგორ იყო, მაგრამ ბავშვობაში უფროსები ხშირად მაშინებდნენ, რომ თუ კარგად არ ვისწავლიდი, გამოსასწორებელ კლასში გადამიყვანდნენ. მაშინ წესირად არ ვიცოდი მისი მნიშვნელობა და ყოველ გაფიქრებაზე სულ უფრო ცუდი სურათი წარმომიდგებოდა.

მაშინ არც სიძულვილის ენის მნიშვნელობა ვიცოდი, მაგრამ გაუცნობიერებლად მაღიზიანებდა სხვადასხვა მენტალური გადახრის მქონე პირთა განყენებულად მოხსენიება. ხშირად მესმოდა ფრაზები: “არ ეთამაშო მაგას, ავადმყოფია!” – გონებრივად ჩამორჩენილის მიმართ, “ეგ ინვალიდი” – პარალიზებულის მიმართ და ა.შ. ამ სიტყვებს დიდი თუ პატარა ისე ისროდა, აზრადაც არ მოსდიოდა იმ ადამიანის განცდა, ვისზეც საუბრობდა, რადგან ეს არ იყო მწარედ ხუმრობა ჯანმრთელ ადამიანზე, რომელიც იმ სიტყვებით არ დაავადდებოდა, არამედ რეალური დაავადების მქონეთა “არათავისიანად” მოხსენიება.

ამ თემაზეა ივან ტვერდოვსკის ახალი ფილმი “გამოსასწორებელი კლასი”, რომლის სიუჟეტი რუსეთის პროვინციაში ვითარდება. კლასში ახალი მოსწავლე ჩნდება – გოგონა ინვალიდის ეტლით. სიტუაცია სტანდარტულად ვითარდება: უმეტესობა მას ამცირებს, ხოლო ერთ-ერთ ბიჭს იგი უყვარდება. ამ მინირომანის გარშემო ვითარდება მოქმედება, რომელიც უფრო და უფრო იძაბება, იმატებს სიძულვილის ენა, ნიჰილიზმი და ადამიანთა გულგრილი დამოკიდებულება ერთმანეთის მიმართ. სცენებიც, კოსწიუმებიცა და გარემოც კარგად ასახავს რეალობასაც და ხაზს უსვამს პრობლემას – გამოსასწორებელი კლასი საზოგადოების ანარეკლია. Continue reading